Mobil versiya RU AZ
_




AZƏRBAYCAN » İQTİSADİYYAT

SOCAR tərəfindən yeni dollar istiqrazının buraxılmasına ciddi ehtiyac yaranıb (ARAŞDIRMA)

22 Mart 2020, 12:15 (GMT +4)

Bakı, 22 mart, SalamNews. Son dövrlər koronavirus təhlükəsi və onunla bağlı mübarizə tədbirləri gündəmi dəyişsə də, Azərbaycanın maliyyə sektorunda bir neçə həftə başlayan proseslər davam edir.

Dünya bazarında neftin kəskin ucuzlaşması (26-27 dollar ətrafındadır) Azərbaycanda dollara tələbatın artmasına səbəb olub. Hökumət üzvlərinin mütəmadi bayanatlarına baxmayaraq əhalinin bir hissəsi öz yatırımlarını və əldə olan pulları dollara keçirir.

Hökumət manatın məzənnəsini qoruyacağını və əhaliyə istənilən qədər dollar satılacağını elan edib. Başqa sözlə, manatı dollara çevirməklə bağlı problem olmayacaq. Problem – dollara çevrilən pulların iqtisadiyyat üçün itirilməsidir.

Məsələ bundadır ki, dollara çevrilən pulların bir hissəsi banklardan da çıxarılaraq evdə «yastıq altında» saxlanılır. Banklarda qalsa belə, onların öz sahiblərinə və banklara faydası yoxdur. Çünki həm dollarda əmanət faizləri olduqca aşağıdır (illik 0%-2,5%), həm də dollarla kredit götürmək istəyən demək olar ki, yoxdur. Yəni iqtisadiyyat bu pulları faktiki olaraq itirir.

Bu vəziyyət ölkənin maliyyə bazarına yeni dollar alətlərinin, o cümlədən, dollar istiqrazlarının buraxılmasını tələb edir.

Xatırladaq ki, Azərbaycanda dollarla real işləyən istiqrazlar sonuncu dəfə 4 il əvvəl buraxılıb. 2016-cı ildə SOCAR qiymətli kağızlar bazarına özünün yeni məhsulunu – SOCAR istiqrazlarını təqdim etmişdi.

Həmin vaxt da ölkənin maliyyə bazarında təqribən indikinə bənzər vəziyyət yaranmışdı. Yenicə baş vermiş devalvasiyalardan sonra əhalinin manata inamı zəifləmiş və insanlar öz yığımlarını sürətlə dollara keçirirdilər. Manatda olan əmanətlər geri çəkilərək, dollar alınmasına sərf olunurdu, ölkədə «dollarlaşma» prosesi gedirdi.

SOCAR istiqrazlarının məhz belə bir vaxtda buraxılması yerinə düşdü – həmin dövrdə banklara da etimadı sarsılmışdı, bəziləri hətta dollara çevrilən vəsaitləri də banklara etibar etmirdi.

Bazarda pulu yatırmaq üçün gəlirli və etibarlı maliyyə alətləri olmadığına görə, dollara çevrilən pullar evdə yığım kimi saxlanılır, yəni yenidən yatırım kimi istifadə edilmirdi.

Belə vəziyyətdə dollarda illik 5% gəlir təklif edən SOCAR istiqrazları investorlar üçün göydəndüşmə oldu - indiyədək ölkədə belə yüksək gəlirli və likvid alət buraxılmamışdı. Təsadüfi deyil ki, 100 milyon dollarlıq həcmdə buraxılan istiqrazlara tələbat ikiqat artıq olaraq 200 milyon dolları ötdü.

Həmin dövrdə ölkə vətəndaşları öz pullarının təxminən 80%-ni dollara çevirib, «yastıq altında» saxlayırdılar. Dollar istiqrazının buraxılması imkan verdi ki, bu pullar həm sahiblərinə, həm də iqtisadiyyata fayda gətirsin.

Təsadüfi deyil ki, SOCAR istiqrazları ilə təkrar bazarda əməliyyatları istiqrazların öz həcmini iki dəfə üstələyib, indiyədək bu kağızlarla 190 milyon dollardan artıq əməliyyat aparılıb.

İndi isə Azərbaycanda dollara tələbat yeniən artıb. Neftin ucuzlaşması nəticəsində əhali və bəzi investorlar vəsaitlərini dollara çeviririlər. İlin əvvəlindən indiyədək keçirilən valyuta hərraclarında banklara 2 milyard dollardan artıq xarici valyutanın satılması tələbatın necə yüksək olduğunu göstərir.

Pullarını dollara çevirənlər onu 5 il əvvəl olduğu kimi, yenə də ya banklarda, ya da evdə – «yastıq altında» saxlamağa üstünlük verirlər.

Belə vəziyyətdə yenidən SOCAR istiqrazları gündəmə gəlib, dollarla yanaşı, istiqrazlara da tələbat artıb və onun qiyməti rekord həddə çatıb. Nominal qiyməti 1000 dollar olan SOCAR istiqrazı təkrar bazarda indi rekord qiymətə – 1 050 dollara satılır, hətta bu qiymətə də istiqraz tapmaq asan deyil.

Bütün bunların fonunda SOCAR tərəfindən yeni dollar istiqrazının buraxılmasına ciddi ehtiyac yaranıb. Çünki bazarda dollara tələbat istiqazların 100 milyon dollarlıq həcmini xeyli üstələyir.

Digər tərəfdən, indiki SOCAR istiqrazlarının müddətinin başa çatmasına da çox vaxt qalmayıb. Vaxtilə 5 illiyə (2016-dan 2021- ilin sentyabrınadək) buraxılan istiqrazların artıq 3,5 ili başa çatıb. Nəticədə istiqrazı alan investor onu yalnız 1,5 il istifadə edə biləcək və həmin müddətdən sonra pulu yatırmaq üçün yeni alət axtarmalı olacaqlar.

Ümumiyyətlə, ölkə daxilində istiqrazlara böyük maraq olduğundan, gözləmək olardı ki, SOCAR-ın istiqraz prosesi davamlı olacaq. Amma Neft Şirkəti nədənsə bu prosesə maraq göstərməyib. Halbuki yerli investorlara və vətəndaşlara böyük fayda gətirən istiqrazlar indiyədək bir neçə dəfə yenilənməli idi. SOCAR-ın bu qədər faydalı və investorlpr tərəfindən bu qədər rəğbət görmüş istiqrazlarını buracmaqda niyə belə gecikdiyi başa düşülən deyil.

Məsələnin başqa, daha müşüm tərəfi də var: dollara çevrilərək banklardan çıxarılan dollar kütləsi yenə də kənarda passiv şəkildə saxlanılır. Bu pulların iqtisadiyyata fayda gətirməsi bir tərəfə, onlar «kölgə iqtisadiyyatı»nın bir hissəsinə çevrilir. Belə vəziyyətdə hökumət yeni dollar alətləri ilə həmin vəsaitləri «ağartma»ğa çalışmalıdır.

Ona görə də, SOCAR-ın yeni dollar istiqrazları buraxmasının vacibliyi indi daha çox hiss olunur. Əvvəla, şirkət bu üsulla hazırda neftin qiymətinin aşağı olduğu bir vaxtda lazım olan valyuta cəlb edə bilər. Digər tərəfdən, xaricə ödənilən istiqraz faizlərini ölkə daxilinə - yerli vətəndaşlara və investorlara yönəltmək mümkündür.

Bazardakı dollara tələbatı nəzərə aldıqda, Neft Şirkətinin bu məsələdə böyük vaxt itirdiyini – gecikdiyini də söyləmək olar.

 


Ölkənin və dünyanın ən son xəbərləri bizim Facebook səhifəmizdə


Əlaqəli Xəbərlər

SOCAR: Yanacağın satışı ilə bağlı narahatlığa əsas yoxdur

SOCAR prezidenti Heydər Əliyev adına Neft Emalı Zavodunda olub

SOCAR istiqrazlarında növbəti rekord satış olub

SOCAR büdcə ödənişlərini artırıb

SOCAR-la Sumqayıt Texnologiyalar Parkı birgə müəssisə yaradıb

SOCAR-ın daxili təqaüdünü qazanmış tələbələrə plastik kartlar verilib

SOCAR-ın Türkiyədəki şirkəti satılıb

Vladimir Zelenski SOCAR prezidenti ilə görüşüb

SOCAR yeni şirkət yaradıb

SOCAR-la “KazMunayQaz” arasında əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə edilib

"Şahdağ" Turizm Mərkəzində SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsi tikilir

SOCAR və STP arasında anlaşma memorandumu imzalanıb

20 saylı məktəbin şagirləri SOCAR-da olub

SOCAR-da yeni təyinatlar olub

SOCAR 150-dən çox neftçini təxliyə edəcək

SOCAR neft istehsalını 2,8 faiz, təbii qaz hasilatını isə 11,4 faiz artırıb

SOCAR: Bu il 53 quyu qazılaraq mədənçilərə təhvil verilib

SOCAR-ın işçilərinin sayı artıb

SOCAR Kiyevdə yeni formatda yanacaqdoldurma kompleksi açıb

“SOCAR Metanol” zavodunda 710 min tondan çox metanol istehsal edilib

04 Aprel 2020, 00:30 (GMT +4)
Azərbaycanda 158 mindən çox əməkdaşın evdən çıxması icazəsi təsdiqlənib

03 Aprel 2020, 21:21 (GMT +4)
Azərbaycanda koronavirus xəstələrinin hansı bölgələrdən olduğu müəyyənləşib

03 Aprel 2020, 19:40 (GMT +4)
Vitse-spiker: Biz xalq olaraq bu xəstəliyin öhdəsindən gəlməliyik

03 Aprel 2020, 19:25 (GMT +4)
«Azəriqaz»ın baş direktorunun iştirakı ilə onlayn CEO Forum təşkil olunub

03 Aprel 2020, 19:01 (GMT +4)
Karantin rejimində jurnalistlərin fəaliyyətinə bir daha aydınlıq gətirilib

03 Aprel 2020, 18:23 (GMT +4)
Gömrük Akademiyasında onlayn tədrisə tam keçid təmin olunub

03 Aprel 2020, 18:07 (GMT +4)
"icaze.e-gov.az" portalının istifadə qaydası ilə bağlı videotəlimat hazırlanıb

03 Aprel 2020, 18:01 (GMT +4)
“Virtual məktəb” portalında qeydiyyatdan keçən şagirdlərin sayı açıqlanıb

03 Aprel 2020, 17:51 (GMT +4)
Sığorta xidmətləri onlayn qaydada göstərilir

03 Aprel 2020, 17:46 (GMT +4)
Virtual dünyada koronavirusla mübarizəyə yeni tərəfdaşlar qoşulub

03 Aprel 2020, 17:42 (GMT +4)
Səudiyyə Ərəbistanı karantin rejimini sərtləşdirir

03 Aprel 2020, 17:37 (GMT +4)
İsrail polisi fələstinli naziri həbs edib

03 Aprel 2020, 17:34 (GMT +4)
Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasında distant təhsil aparılır

03 Aprel 2020, 17:22 (GMT +4)
Sabiq deputat Prezidentin təşəbbüsünə qoşulub

03 Aprel 2020, 17:18 (GMT +4)
Azərbaycanda bir ailədən nə qədər adam çölə çıxırsa, o qədər icazə alınmalıdır (RƏSMİ)

03 Aprel 2020, 17:14 (GMT +4)
Mişustin: Rusiyada koronavirusun pik həddi hələ keçməyib

03 Aprel 2020, 17:05 (GMT +4)
Füzuli rayonunda 14 ədəd subartezian quyusu qazılacaq

03 Aprel 2020, 16:56 (GMT +4)
Bloomberg: ABŞ-dakı "Apple" mağazaları mayın əvvəlinə qədər bağlı qalacaq

03 Aprel 2020, 16:44 (GMT +4)
Suriyada hökumətin nəzarətində bütün bölgələrdə komendant saatı tətbiq edilib

03 Aprel 2020, 16:44 (GMT +4)
Daha bir qrup əlilliyi olan şəxsə reabilitasiya vasitələri evlərinə aparılıb verilib (FOTO)

03 Aprel 2020, 16:21 (GMT +4)
Astarada narkotacirdən 4 kq narkotik götürülüb

03 Aprel 2020, 16:07 (GMT +4)
Angela Merkel karantindən çıxıb

03 Aprel 2020, 15:53 (GMT +4)
Azərbaycanın ən böyük strateji əhəmiyyətli yarımstansiyası yenidən qurulur

03 Aprel 2020, 15:37 (GMT +4)
Tramp Putin və SƏ şahzadəsi ilə neft hasilatının azaldılmasını müzakirə etmədiyini bildirib

03 Aprel 2020, 15:24 (GMT +4)
Twıtter Türkiyəni, İran və Qətəri təndiq edən 7,500 səhifəni bağlayıb

03 Aprel 2020, 15:22 (GMT +4)
DİN: Ötən gün yol qəzalarında 2 nəfər ölüb

03 Aprel 2020, 15:12 (GMT +4)
Rusiya Azərbaycana koronavirusun yoxlanması üçün  test sistemləri verib

03 Aprel 2020, 14:55 (GMT +4)
Qırğızıstanda koronavirusdan ilk ölüm hadisəsi qeydə alınıb

03 Aprel 2020, 14:46 (GMT +4)
Şəmkirdə ağac kəsən şəxs cəzalandırılıb

03 Aprel 2020, 14:33 (GMT +4)
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 53 mini ötüb

1

Saytda dərc olunmuş istənilən materiala bütün hüquqlar müəllif hüquqları barədə beynəlxalq qanunvericiliyə uyğun şəkildə qorunur. Saytda yerləşdirilmiş istənilən audio, foto və videomaterialların istifadəsinə yalnız hüquq yiyəsinin icazəsi və SalamNews saytına istinadla yol verilir.
E-mail: info@salamnews.org
Tel./Fax: (+99412) 555 1 313
(+7499) 120 63 66