Mobil versiya RU AZ
_




AZƏRBAYCAN » CƏMİYYƏT

Umayra Tağıyeva: Hava proqnozunun verilməsi çətinləşib

16 Avqust 2019, 14:02 (GMT +4)

Bakı, 16 avqust, SalamNews. Hava proqnozunun verilməsi çətinləşib.

SalamNews xəbər verir ki,​ bunu jurnalıstlərə Ekologiya və Təbii Sərvətlər nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin direktoru Umayra Tağıyeva deyib.

​ «İqlim və hava şəraiti daim insanı həyatı boyu müşayyət edərək, onun üçün mühüm olub.​ Biz hava şəraitindən tam asılı olan iptidai insanlardan danışmırıq. Hazırda bəşəriyyətin, elm və texnikanın sürətli inkişafına baxmayaraq, həyatımız hələ də müəyyən dərəcədə hava şəraitinin ​ və iqlim dəyişmələrinin təsirlərindən asılıdır.

Bu barədə çox və ətraflı danışmaq olar, lakın biz sinoptiklərin öhtəsinə düşən hava şəraitinin proqnozlaşdırılması ilə bağlı bəzi məsələlərə toxunmaq istəyirik. Belə ki, özümün sinoptika sahəsində ​ təcrübəmə ( 1990-cı ildən 30 ilə yaxın) deyə bilərəm ki, hava şəraitini proqnozlaşdırmaq daha ​ çətin olub.​Bəs niyə belə olub? Axı bütün dünyada, o cümlədən bizdə də ildən ilə texniki imkanlar yaxşılaşır, müasir avadanlıqlar tətbiq olunur, bu sahədə elm irəli gedir. Onda nə üçün hava proqnozunu vermək daha mürəkkəb olub?

Əlbətdə ki, müxtəlif fikirlər, fərziyələr var, səmimi desəm, mən bu suala birmənalı cavab verməkdə çətinlik çəkirəm. Əgər əvvəllər ilin ​ fəsilləri və onlara səciyyəvi ​ hava şəraiti daha aydın özünü biruzə verirdisə, son illərdə fəsillər arasında keçidlər, əgər belə demək olarsa “sürüşür”, meteoroloji anomaliyalar daha gabarıq və daha tez-tez özünü göstərir.​ ​
Məsələn, Azərbaycan iqlimşünaslığının korifeylərindən olan ​ A. Mədətzadə və Ə. Şıxlinskinin əsərlərində ölkə ərazisində hava şəraitini təyin edən ​ əsas sinoptik ​ proseslər təhlil edilmişdir.​ Əgər 90-cı illərdə, öz iş təcrübəmdə, bu prosesləri izləyərək, onların başlanmasını, inkişafını və dinamikası bu təsfirlərə uyğun baş verirdiyinin ​ şahidi olduğum halda, bu gün həmin klassik proseslərı getdikcə daha az müşahidə edirik. Sabit sinoptik şəraitdə gözlənilməz anı dəyişikliklər qeyd edirik ki, bunları həttda bir gün əvvəl ​ proqnozlaşdırmaq mümkün olmur, rəgəmli modellər bu prosesləri ​ “tutmur”.

Əlbəttə ki, əvvəllər də anomal istilər və soyuqlar olub. Bəs onda nə dəyişib?​ Bu hadisələrin təkrarlanmasında, intensivliyində və davamiyyətində dəyişiklik müşahidə edilir. Hazırda onları isti və soyuq hava dalğaları adlandırırlar.

Bu məsələrin müzakirəsi heyli vaxt aparır, yagin ki, dövrü olaraq, Sizi maraqlandıran sualları cavablandırmağa çalışacağıq. Lakin bu gün mən hava şəraitinin pisləşməsi barədə əhalinin məlumatlandırılması sahəsində qarşılaşdığımız bəzi problemlərə toxunmaq istəyirəm. Bu, ilk növbədə, güclü külək, leysan yaşışlar, anomal isti və soyuqlara aiddir. Elə bu zaman bəzi nüanslar yaranır. Deye bilərsiniz ki- nə problem var? “Proqnozunuzu verin-vəssalam!” Hər kəs buna uyğun özü üçün nəticə çıxardar. ​ ​ Belə olmağına-belədir, amma... həm də belə deyil. Beynəlxalq təcrübədə qəbul olunmuş termin və formatlara uyğun xəbərdarlıqlar olunuq. ​
Bizim problemimiz bəzən daha çətin olan xəbərdarlıqların hazırlanması ilə yanaşı, onların əhaliyə hansı formada və ifadələrlə çatdırılması ilə bağlıdır. Çünki əhaliyə xəbərdarlıq verilərkən elə bir forma seçilməlidir ki, ​ həm panika ​ yaranmasın, həm də insanlar mümkün risklərə hazırlıqlı olsunlar. İnsanlar və onların xasiyyətləri və davranış tərzləri fərqlidir. Bəziləri təhlükəli hadisələr barədə xəbərdarlıq eşidərək, dərhal mağazalara üz tutaraq, uzunmüddətli blokadaya hazıllaşmış kimi davranırlar. Elə bu səbəbdən də, biz beynəlxalq təcrübədə rəsmi qəbul olunmuş başlıq və terminlərdən istifadə edərkən söz və ifadələrə ehtiyyatla yanaşmağa məcburuq.
Biz çox gözəl başa düşürük ki, bizim vaxtında və düzgün verilmiş proqnoz və xəbərdarlıqlardan insanların sağlamlığı, bəzən hətta həyatı ( neftçilər, dənizçilər, və s.) asılıdır .

Ekstremal hava şəraiti haqqında xəbərdarlıqlarımızı bütün müvafiq ​ struktur və təşkilatlara göndərilir, onlar da öz növbəsində buna uyğun olaraq öz işlərini tənzimləyirlər.
​ Son zamanlar, Bakı şəhəri Meriyası ​ işimizə böyük dəstək göstərərək, bizim xəbərdarlıqlara operativ reaksiya verərək, müvafiq tədbirlər görür ki, bu da öz növbəsində yarana biləcək fəsadları və riskləri azaldır. Onlara öz təşəkkürümüzü bildiririk. Digər bir çox dövlət qurumları ilə də qarşılıqlı sıx əlagələrimiz vardır.

Lakin, bununla yanaşı öz səhlənkarlığını və lageyidliklərinin məsuliyyətini sinoptiklərin ünvanına atmaq istəyənlər də tapılır. Biz konstruktiv tənqidə də açığıq.

Dövlət tərəfindən işimizin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün şərait yaradılır, maddi-texniki bazamız yaxşılaşdırılır, müasir avadanlıqlar qurulur, bu da öz növbəsində işimizin keyfiyyətinin yüksəlməsinə yönəlir.

Bu ili sonunadək, dövlət investiaiyası hesabına Dopler radarlar sisteminin tətbiqi planlaşdırılır, bu da 2-4 saat əvvəlcədən verilən daha dəqiq qisamüddətli proqnozların verilməsi üçün imkan yaradacaq.

Xəzər dənizi üçün verilən proqnoz və xəbərdarlıqların əhəmiyyəti çox qiymətlidir. Xüsusən də Xəzərdə güclü fırtınaların son dövrlərdə ​ bizi tez-tez sınağa çəktiyi zaman.​ Yalnız sahələrarası düzgün əlagələndirilmiş iş sayəsində, ola biləcək insan itkisinin qarşısını almaq​ mümkün olur. Bu ilin sonunadək dövlət investisiyası çərçivəsində dəniz stansiyalarının, o cümlədən 2020-ci ilin noyabr ayında özünün 70 illik yübileyini qeyd edəcək Neft Daşları stansiyasının​ avtomatlaşdırılması planlaşdırılır. Lakin texnikanı yüksək ixtisaslaşmış mütəxəssislər ​ idarə etməlidir. Bu mütəxəssilərin hazırlanması qarşımızda duran başlıca vəzifələrdən biridir. İşimiz çətin olsa da, çox maraqlıdır və inasanlara lazımlıdır. Biz öz sıralarımızda bu sahə ilə maraqlanan gəncləri görmək istərdik.


Ölkənin və dünyanın ən son xəbərləri bizim Facebook səhifəmizdə


Əlaqəli Xəbərlər

ETSN: Ermənilər Qubadlıda yaşı 150-300 il olan Şərq çinarlarını məhv ediblər

ETSN: Ermənilərin ekoloji terroru ilə bağlı 31 təşkilata müraciət edilib

ETSN Erməni təcavüzü barədə beynəlxalq konvensiyaların katibliklərinə müraciət edib

ETSN: Ölkədə vəhşi heyvan və quş növlərinin ovu müvəqqəti dayandırılıb

ETSN beynəlxalq təşkilatlara müraciət edib

ETSN ətrafa tullantılar atan istixana ilə bağlı qərar verib

XİN və ETSN birgə bəyanat yayıb

ETSN: Ağacları məhv edən müəssisə cəzalandırılıb

ETSN: İqlim dəyişmələri fonunda su ehtiyatlarının azalması sürətlənir

ETSN əməkdaşları könüllü qanvermə aksiyasında iştirak edib

ETSN: Böyükşor gölündə ionun və bəzi maddələrin miqdarı normadan artıqdır

ETSN Böyük Şor gölündən götürülən su nümunəsi ilə bağlı analizlərin nəticəsini açıqlayıb

ETSN Bakıda kəskin qoxunun yayılması ilə bağlı açıqlama verib

ETSN: Boya fabrikindəki yanğın havanın çirklənməsinə səbəb olub

ETSN: Qanunsuz qum daşıyanlar cəzalandırılıb

ETSN-ə daxil olan şikayət araşdırılıb

ETSN 6 tikinti layihəsinin onlayn müzakirəsini aparacaq

ETSN-də yeni təyinat olub

ETSN: Su hövzələri qadağan olunmuş vasitələrdən təmizlənib (FOTOLAR)

ETSN: Yazın gəlişi təbiətdə müsbət dəyişikliklərlə müşayiət olunur

18 Yanvar 2021, 18:18 (GMT +4)
ABŞ-da məhkəmə vasitəsi ilə "Telegram"ın AppStore-dan silinməsi tələb edilir

18 Yanvar 2021, 18:00 (GMT +4)
Şəhidlər Xiyabanı istiqamətində avtobusların hərəkəti müvəqqəti dəyişəcək

18 Yanvar 2021, 17:53 (GMT +4)
QMİ 20 Yanvar faciəsinin ildönümü ilə bağlı videokonfrans keçirib

18 Yanvar 2021, 17:50 (GMT +4)
Azərbaycan ötən il elektrik enerjisi ixracını 25% azaldıb

18 Yanvar 2021, 17:45 (GMT +4)
Ərdoğan: Türkiyə nə qədər güclənirsə, Ankaraya təzyiq bir o qədər artır

18 Yanvar 2021, 17:40 (GMT +4)
Polietilen torba istehsalçılarına xəbərdarlıq edilib

18 Yanvar 2021, 17:37 (GMT +4)
Şuşada beşmərtəbəli binada yanğın olub

18 Yanvar 2021, 17:30 (GMT +4)
Gəncədə antisanitar çörək istehsalı müəssisəsi bağlanıb

18 Yanvar 2021, 17:28 (GMT +4)
Çində son sutkada 109 yeni koronavirusa yoluxma aşkar edilib 

18 Yanvar 2021, 17:20 (GMT +4)
Laçının gəzməli-görməli yerləri haqqında videoçarx hazırlanıb

18 Yanvar 2021, 17:11 (GMT +4)
Suriya İranla İsrailin qarşıdurmasının meydanına çevrilməməlidir - Sergey Lavrov

18 Yanvar 2021, 17:10 (GMT +4)
Prokurorluğa sənəd qəbulu fevralın 1-də başa çatdırılacaq

18 Yanvar 2021, 17:02 (GMT +4)
Azərbaycanda vaksinasiyanın monitorinqi və qiymətləndirilmə sistemi yaradılacaq

18 Yanvar 2021, 16:50 (GMT +4)
DMX Azərbaycandakı əcnəbilərə müraciət edib

18 Yanvar 2021, 16:47 (GMT +4)
Rusiya Hollandiya səfirliyinin iki əməkdaşını ölkədən çıxarır

18 Yanvar 2021, 16:46 (GMT +4)
ARPA “İşçilərin icbari sığortası” mövzusunda vebinar keçirib

18 Yanvar 2021, 16:40 (GMT +4)
Azərbaycanın Türkiyə ilə ticarət dövriyyəsinin həcmi ötən il 4 mlrd. dollardan çox olub

18 Yanvar 2021, 16:30 (GMT +4)
Prezident Sumqayıtda iki zavodun təməlini qoyub, vərəqə şüşə istehsalı müəssisəsinin açılışını edib

18 Yanvar 2021, 16:23 (GMT +4)
Berlin Moskvadan Navalnının azadlığa buraxılmasını tələb edib

18 Yanvar 2021, 16:20 (GMT +4)
Azərbaycan ötən il 470 min ton metanol ixrac edib

18 Yanvar 2021, 16:10 (GMT +4)
Azərbaycanda COVID-19-a yoluxanların 6 %-i xəstəliyi ağır keçirir, ölüm halı 1,1 %-dir

18 Yanvar 2021, 16:00 (GMT +4)
Müharibədə xəsarət alan hərbi qulluqçuların tibbi-sosial ekspertizasına başlanılır

18 Yanvar 2021, 15:45 (GMT +4)
Qarabağda televiziya proqramlarının və 3 ümumölkə radio kanalının yayımı təmin olunub

18 Yanvar 2021, 15:44 (GMT +4)
ABŞ Əfqanıstandakı vətəndaşlarını dərhal bu ölkəni tərk etməyə çağırıb

18 Yanvar 2021, 15:41 (GMT +4)
Avropa Parlamentində və Avropa İttifaqı Şurasında Navalnının saxlanılması müzakirə ediləcək

18 Yanvar 2021, 15:30 (GMT +4)
MTRŞ telekanallarda şəhidlər barədə çəkilən reportajların sayını açıqlayıb

18 Yanvar 2021, 15:21 (GMT +4)
KİV: Tramp tərəfdarları müxtəlif ştatlarda azsaylı etiraz aksiyaları təşkil edib

18 Yanvar 2021, 15:10 (GMT +4)
Cəbrayıl polisi tərəfindən narkotacir qardaşlar saxlanılıb

18 Yanvar 2021, 15:00 (GMT +4)
Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsi vətəndaşlara müraciət edib

18 Yanvar 2021, 14:50 (GMT +4)
Lavrov: Dağlıq Qarabağın müstəqilliyi heç kim tərəfindən tanınmayıb (VİDEO)

1

Saytda dərc olunmuş istənilən materiala bütün hüquqlar müəllif hüquqları barədə beynəlxalq qanunvericiliyə uyğun şəkildə qorunur. Saytda yerləşdirilmiş istənilən audio, foto və videomaterialların istifadəsinə yalnız hüquq yiyəsinin icazəsi və SalamNews saytına istinadla yol verilir.
E-mail: info@salamnews.org
Tel./Fax: (+99412) 555 1 313
(+7499) 120 63 66